Από τον Ανδρέα Ζουρδό, Διαιτολόγο διατροφολόγο

Στις παρακάτω γραμμές θα ξεδιαλύνουμε την παραπληροφόρηση (και τις φοβίες που προκύπτουν από αυτήν) για διάφορα θέματα που έχουν να κάνουν με την συχνότητα των γευμάτων και την διαλειμματική νηστεία.  Αυτά που ακούγονται και γράφονται δεν έχουν καμία απολύτως επαφή με την πραγματικότητα.  Ανήκουν στην σφαίρα της φαντασίας, δίπλα στις ιστορίες με δράκους, μονόκερους και εξωγηίνους.

Φοβία  Νο1:  Με την Διαλειμματική νηστεία δεν θα έχω ενέργεια στο γυμναστήριο, γιατί δεν θα έχω φάει καλά

Απάντηση:  Ο φόβος αυτός προκύπτει από την τεράστια ημιμάθεια που επικρατεί όσον αφορά του τι γίνεται από βιοχημικής άποψης στο σώμα όταν κάνει βάρη. “Ποιο πιστεύετε ότι είναι το κύριο καύσιμο στα βάρη;”  είναι αυτό που ρωτάω συνήθως. “Φυσικά οι υδατάνθρακες” η απάντηση. Κάτι τέτοιο δεν είναι αλήθεια. Το κύριο καύσιμο στα βάρη (και γενικότερα στην αναερόβια άσκηση) είναι η φωσφοκρεατίνη και έπειτα το γαλακτικό οξύ. Τα αποθέματα φωσφοκρεατίνης είναι πρακτικά αδύνατο να εξαντληθούν, ενώ το γαλακτικό οξύ παράγεται σε μετρήσιμες ποσότητες μόνο όταν ο μυικός ιστός κινείται. Κατά την διάρκεια της προπόνησης θα χρησιμοποιηθεί και λίγο γλυκογόνο. PhosphocreatineΠόσο λίγο; Μιλάμε για 1 με 2 μπανάνες στην καλύτερη, για 1 ώρα προπόνησης. Πρέπει να  έχουμε κατά νου πως οι μύες μας έχουν αποθέματα γλυκογόνου, τα οποία εξαρτώνται από την διατροφή  των προηγούμενων ημερών, και το αν θα υπάρχει ή όχι υδατάνθρακας στο γεύμα πριν την προπόνηση δεν παίζει κανένα απολύτως ρόλο. Αν γενικά ακολουθείτε μία διατροφή που έχει μερικούς υδατάνθρακες δεν θα έχετε κανένα απολύτως πρόβλημα να κάνετε προπόνηση χωρίς να φάτε πριν υδατάνθρακες ή ακόμα και με άδειο στομάχι.  Κάτι άλλο:  Από βιοχημική άποψη, στέκει πάρα πολύ περισσότερο να έχετε περισσότερη ενέργεια έχοντας φάει κάτι πολύ ελαφρύ ή όταν είστε με άδειο στομάχι παρά όταν έχετε φάει μία μεγάλη μακαρονάδα.  Ας ξεδιαλύνουμε την βασική φυσιολογία της υπόθεσης , για να μπορέσουμε να καταλάβουμε τα πράγματα. Το νευρικό μας σύστημα, έχει 2 βασικά κλαδιά και παρακλάδια. Τα δύο βασικά κλαδιά είναι το Σωματικό (Εκούσιο) Νευρικό Σύστημα και το άλλο είναι το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα.  Μας απασχολεί πιο πολύ το Αυτόνομο, το οποίο έχει δύο παρακλάδια:  To συμπαθητικό νευρικό σύστημα (γνωστό και ωςσύστημα “πάλης – φυγής”) ενεργοποιείται στην γυμναστική,  και το παρασυμπαθητικό νευρικό σύστημα είναι, μεταξύ άλλων υπεύθυνο για την πέψη. ΄Οταν το ένα είναι σε εγρήγορση το άλλο βρίσκεται σε καταστολή.

Ας πάρουμε ένα παράδειγμα στην  πράξη: Όταν φάω μια μακαρονάδα, το παρασυμπαθητικό νευρικό μου σύστημα ενεργοποιείται, και το συμπαθητικό πέφτει σε καταστολή. Αυτό σημαίνει πως το αίμα φεύγει από περιφερειακούς ιστούς (τους μύες), και μετακινείται στο έντερο για την πέψη. Αρχίζω και νιώθω βαρύς, και θέλω να πέσω στο κρεβάτι.  Δεν νιώθω πως έχω “ενέργεια” , αν και μπορεί να έφαγα πάνω από 500 θερμίδες  Σε καμία περίπτωση δεν θέλω να διεκπεραιώσω καμία πνευματική ή σωματική εργασία, θέλω απλά να ξαπλώσω, και να χωνέψω την ωραία μακαρονάδα που μόλις έφαγα. Αυτή είναι μία πολύ φυσιολογική διαδικασία και συμβαίνει κάθε φορά που θα φάει ένας άνθρωπος. Το παρασυμπαθητικό ανατέλλει, το συμπαθητικό δύει.  Το αντίθετο συμβαίνει σε κατάσταση νηστείας (αποχής μερικών ωρών από το φαγητό). Τότε το συμπαθητικό νευρικό σύστημα είναι ενεργοποιημένο, το παρασυμπαθητικό είναι σε καταστολή, και βρισκόμαστε σε πνευματική και σωματική εγρήγορση. Τα δεδομένα είναι ξεκάθαρα. Αν θέλετε να είστε σε εγρήγορση στο γυμναστήριο η προπόνηση με ένα πολύ ελαφρύ γεύμα, ή με άδειο στομάχι θα βοηθήσουν την απόδοσή σας. Όχι δεν θα πάθετε απολύτως τίποτα αν δεν φάτε για μερικές ώρες, ενδεχομένως να βγάλετε μία καταπληκτική προπόνηση.

Φοβία Νο2:  Αν έχεις να φας πολλές ώρες θα πεινάς σαν λύκος

Ίσως ο μεγαλύτερος διατροφικός μύθος που κυκλοφορεί. Εδώ πάλι έχουμε παραπληροφόρηση που οδηγεί σε λαθεμένες πεποιθήσεις. Η πείνα δεν είναι σαν την δίψα. Αν διψάτε και δεν έχετε πρόσβαση σε νερό, είναι βέβαιο πως θα σκέφτεστε συνέχεια πότε και πώς να ξεδιψάσετε. Η δίψα σας όσο πιο πολύ περνά η ώρα θα γίνεται και μεγαλύτερη. Και αυτό είναι λογικό γιατί το νερό είναι πολύ πιο άμεση ανάγκη από το φαγητό. Μπορούμε να ζήσουμε χωρίς νερό πολύ λίγες μέρες (αν μιλάμε για ακραίες συνθήκες ίσως και ώρες) , ενώ χωρίς φαγητό εβδομάδες (εκτός και αν μιλάμε για άτομα που έχουν πολύ μικρό ποσοστό λίπους πάνω τους). Σε αντίθεση με την δίψα, η αίσθηση της πείνας,  έρχεται και φεύγει κατά κύματα που διαρκούν μόνο μερικά λεπτά. Μετά από μερικές ώρες αποχής από το φαγητό, και λόγω της ενεργοποίησης του συμπαθητικού νευρικού συστήματος, εκκρίνονται κατεχολαμίνες από τα επινεφρίδια, η αδρεναλίνη και η νοραδρεναλίνη. Αυτές οι δύο ορμόνες έχουν ανορεξιογόνο δράση, δηλαδή κόβουν την όρεξη.  Οπότε το να λέμε πως η πείνα αυξάνεται με την πάροδο του χρόνου δείχνει δύο πράγματα, που μπορεί να συνυπάρχουν:Είτε αυτός που το λέει μεταφράζει σαν πείνα το ότι σκέφτεται το φαγητό (που είναι άλλο πράγμα), ή/και δεν ξέρει πως λειτουργεί το αυτόνομο νευρικό σύστημα του ανθρώπου.

 

Φοβία Νο3: “Τα  αραιά και μεγάλα γεύματα σημαίνουν ποσότητες τις οποίες δεν χειρίζεται σωστά ο οργανισμός, επιβαρύνουν όλο το πεπτικό, και τα συστατικά δεν απορροφούνται σωστά.”

Όταν ακούω ή βλέπω γραμμένη αυτήν την ιδέα, πάντα ζητώ μία παραπομπή σε μία έρευνα που να αποδεικνύει κάτι τέτοιο. Ποτέ δεν είδα απάντηση που να στηρίζεται σε επιστημονικά δεδομένα.Τα λογικοφανή επιχειρήματα δεν είναι επιστημονικά δεδομένα γι’ αυτό και η φράση είναι διαπιστευτήριο ημιμάθειας. Μπορεί να μου φαίνεται λογικό πως η γη είναι επίπεδη, αλλά δεν είναι. Μπορεί να με βολεύει κάτι, αλλά αυτό δεν σημαίνει πως είναι αλήθεια. Τα δεδομένα δείχνουν πως ο οργανισμός απορροφά άψογα και μεγάλα γεύματα και πιο μικρά χωρίς κανένα πρόβλημα. Αυτό που με εντυπωσιάζει με αυτή την φοβία είναι τα δύο μέτρα και τα δύο σταθμά που δείχνουν όσοι τη παπαγαλίζουν. Όλο αυτό το παραμυθάκι ότι “επιβαρύνεται ο οργανισμός” με τόσο φαγητό, γιατί δεν το πάμε λίγο πιο πέρα;  Δηλαδή ο οργανισμός δεν “επιβαρύνεται” με 25 σετ σε μια προπόνηση; Δεν ανεβαίνει η πίεση; Δεν “επιβαρύνονται” τα νεφρά από την μανούβρα του βαλσάβα; Αφού είναι τόσο μεγάλη “επιβάρυνση”  γιατί δεν πιστεύουμε το ίδιο για την προπόνηση στην οποία ανεβαίνει η πίεση, οι σφυγμοί, η κορτιζόλη και όλα αυτά που “επιβαρύνουν”; Παίζοντας με τις κατάλληλες λέξεις και καβαλώντας ένα λογικοφανές επιχείρημα να φτάσουμε στο συμπέρασμα πως η γυμναστική είναι “επιβάρυνση”.

Αν λάβουμε υπ’ όψιν πως μέχρι πριν μερικές χιλιάδες χρόνια ζούσαμε στις σπηλιές και στις ζούγκλες, είναι σχεδόν βέβαιο πως δεν τρώγαμε κάθε 3 ώρες . Δεν υπήρχαν ρολόγια, ψυγεία, ούτε πολλά έτοιμα για να τα φάμε τρόφιμα. Όχι μόνο η πρόσβαση στην τροφή ήταν πολύ πιο δύσκολη αλλά και η πρόσβαση στην ώρα. Εφόσον έχουμε την δυνατότητα να πέψουμε μεγάλα γεύματα, αυτό εξελικτικά σημαίνει πως το κάναμε. Οι πεπτικές μας ικανότητες εξελίχθηκαν βάσει αναγκών και συνηθειών. Είναι λογικό αυτοί που μπορούσαν να διαχειριστούν περισσότερο φαγητό να είχαν καλύτερες πιθανότητες επιβίωσης σε συνθήκες στέρησης τροφής.   Σήμερα, και σύμφωνα με πρόσφατες έρευνες, η διαλειμματική νηστεία μπορεί να έχει ευεργετική δράση σε παχύσαρκα άτομα στην απώλεια λίπους και στην καρδιαγγειακή υγεία.

 Φοβία Νο4: “Αν δεν φάω κάτι δεν μπορώ να λειτουργήσω πνευματικά”

Αυτήν την στιγμή είναι 7 το απόγευμα και γράφω αυτό το άρθρο. Δεν έχω φάει όλη μέρα και σε λίγο θα κάνω γυμναστική. Αν ήθελα να βρω δικαιολογίες για να μην είμαι παραγωγικός μπορώ να βρω αρκετές, αλλά δυστυχώς ξέρω πως η αποχή από το φαγητό για μερικές ώρες αν κάνει κάτι στην πνευματική εγρήγορση είναι να την βοηθά. Σύμφωνα με κλασσικές μελέτες που έχουν γίνει σε αυτό το θέμα, η αποχή από το φαγητό για μερικά 24ωρα μειώνει όλα τα αποθέματα ενέργειας στον οργανισμό μας, με μόνη εξαίρεση τον εγκέφαλο, στον οποίο τα αποθέματα ενέργειας μπορούν και να διπλασιαστούν.

Συμπέρασμα

Η διαλειμματική νηστεία δεν είναι πανάκεια.  Άνθρωποι που βοηθούσα ήθελαν να κάνουν διαλειμματική νηστεία και τους απέτρεψα, γιατί έβλεπα ότι δεν ταίριαζε στον τρόπο ζωής τους (π.χ.  περνούσαν πολλή ώρα μέσα στο σπίτι). Οι διατροφές που σχεδιάζω άλλες φορές έχουν πολλά γεύματα, άλλες φορές λιγότερα. Άλλες έχουν πρωινό και άλλες δεν έχουν. Σε ελάχιστες διατροφές που έχω σχεδιάσει μέχρι σήμερα είχα κάθε μέρα διαλειμματική νηστεία. Ούτε εγώ ακολουθώ την διαλειμματική νηστεία εφτά φορές την εβδομάδα, το κάνω μόνο όταν με βολεύει. Δεν είμαι θιασώτης καμίας μεθόδου. Αν είμαι θιασώτης σε κάτι είναι της ευλυγισίας των επιλογών και των επιστημονικών δεδομένων. Αν αύριο κάποιος υποστηρίξει πως η διαλειμματική νηστεία είναι πανάκεια θα είμαι ο πρώτος που θα καταστρέψει με επιχειρήματα την άποψή του. Αν θέλετε να αλλάξετε τις διατροφικές σας συνήθειες κάντε το βασισμένοι σε επιστημονικά δεδομένα, και όχι στο τι “λένε όλοι”. Το “τι λένε όλοι” θέλει μόνο μνήμη, όχι σκέψη.

[/fusion_builder_column][/fusion_builder_row][/fusion_builder_container]